Zespół „Podgórzanie” ma już 50 lat. Ludowa tradycja, która trwa od pół wieku.
Pięćdziesiąt lat temu Bronisława Chmielowska, przewodnicząca Koła Gospodyń Wiejskich, zwróciła się do Teresy Malczewskiej z pytaniem: „Kiedy kończy pani studia i zajmie się grupą śpiewaczą Koła Gospodyń Mroczkowic i Kamienia?”. Teresa Malczewska studia ukończyła i słowa dotrzymała – objęła kierownictwo zespołu, któremu przewodzi nieprzerwanie już od pół wieku.
Pierwszy występ odbył się podczas strzyży owiec zorganizowanej przez SKR w Gierczynie. Wówczas panie wykonały piosenkę „W zielonym gaju” przy akompaniamencie Edwarda Cybulskiego. To właśnie on od tamtego czasu pełni funkcję instruktora i szefa kapeli, stając się jednym z filarów zespołu.
Korzenie kultury ludowej
Mroczkowice i Kamień od lat słynęły z aktywności kulturalnej. Duży wkład w rozwój życia artystycznego mieli m.in. Edward Biernacki, Leokadia Jakubczak i Kazimiera Werecka, którzy działali najpierw w Komitecie Rodzicielskim, a później w KGW razem z Jadwigą Biernacką, Sabiną Macianis, Rozalią Poławską, Zdzisławem Gwarą i Stanisławą Nowicką. Wspólnie stworzyli Teatr Ludowy, wystawiając liczne przedstawienia teatralne.
W początkowym okresie działalności Zespół Śpiewaczy wykonywał utwory ze śpiewników oraz pieśni tworzone na różne okazje, między innymi przez Leokadię Romanowicz. Prawdziwy przełom nastąpił jednak dzięki inspiracji etnologa Henryka Dumina, który zachęcił zespół do powrotu do dawnych pieśni i obrzędów ludowych. To on odkrył wyjątkowe talenty Bronisławy Chmielowskiej, Jadwigi Biernackiej oraz Józefa Zająca.
Artyści wielokrotnie reprezentowali region na Festiwalach Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą, zdobywając liczne nagrody i uznanie.
Od obrzędów do „Wesela Lwowskiego”
Lata 80. i 90. były okresem intensywnego odtwarzania dawnych obrzędów ludowych. Zespół przygotowywał widowiska związane ze Świętami Bożego Narodzenia, Wielkanocą, zapustami, andrzejkami, pożegnaniem rekrutów, przędzeniem czy żniwami.
Największym osiągnięciem artystycznym okazało się „Wesele Lwowskie”, stworzone na podstawie wspomnień Agnieszki Zamirskiej – mamy Bronisławy Chmielowskiej. Widowisko było prezentowane m.in. w Teatrze Polskim w Warszawie, a także we Francji i Norwegii, stając się wizytówką zespołu oraz całego regionu.
Tradycja, która nadal żyje
– „Obecnie repertuar jest tak dobierany, aby to, co najpiękniejsze w polskiej kulturze ludowej, przekazywać w śpiewie, tańcu i wspólnej zabawie. Nie tylko korzystamy z tradycji naszej kultury, ale ją współtworzymy” – podkreśla Teresa Malczewska.
Przez dziesięciolecia zespół współpracował z wieloma instytucjami, organizacjami i osobami wspierającymi kulturę ludową. Szczególne miejsce zajmuje wieloletnia współpraca z Parafią Cieplicką, wcześniej z ks. dr Józefem Stecem, obecnie z ks. proboszczem Mariuszem Majewskim. Zespół występował także podczas festynów organizowanych z okazji Święta Matki oraz Dnia Dziecka.
Ważnym partnerem pozostają również Ochotnicza Straż Pożarna, Stowarzyszenie Razem Więcej, LGD Partnerstwo Izerskie oraz Urząd Miasta i Gminy Mirsk. Dzięki tej współpracy „Podgórzanie” mogli dwukrotnie wystąpić podczas dożynek prezydenckich – w 2013 i 2015 roku.
– „Mieliśmy i mamy wielu przyjaciół, wszystkim bardzo wiele zawdzięczamy i z całego serca dziękujemy” – mówi Teresa Malczewska.
Jubileusz pełen wzruszeń
W sobotę, 9 maja 2026 roku, w sali widowiskowej Klubu Integracji Społecznej odbyły się oficjalne obchody 50-lecia zespołu „Podgórzanie”. Na uroczystość przybyli parlamentarzyści, samorządowcy, przedstawiciele instytucji kultury, sponsorzy, przyjaciele zespołu oraz zespół folklorystyczny „Chabry” z Kwieciszowic.
Gości powitali Teresa Malczewska oraz burmistrz Miasta i Gminy Mirsk Andrzej Jasiński. Szczególnym momentem był występ przedszkolaków z Publicznego Przedszkola im. Izerskich Skrzatów w Mirsku, które przy akompaniamencie kapeli zespołu „Chabry” zaprezentowały trzy ludowe pieśni przygotowane specjalnie na jubileusz.
Podczas uroczystości zespół został uhonorowany wieloma nagrodami i odznaczeniami. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marta Cienkowska przyznała „Podgórzanom” nagrodę finansową z Funduszu Promocji Kultury w wysokości 20 tysięcy złotych. Odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej” otrzymali Irena Gwara, Antonina Rogoża oraz Edward Cybulski.
Marszałek Województwa Dolnośląskiego przekazał zespołowi kolejne 15 tysięcy złotych wsparcia, a Starostwo Powiatowe wręczyło zasłużonym członkom Kryształowe Róże. Pamiątkowy Medal Sejmu RP przekazał poseł Tadeusz Samborski.
Samorząd Gminy Mirsk przygotował specjalne tablo z życzeniami dla zespołu oraz indywidualne podziękowania dla wszystkich członków „Podgórzan”. Szczególne słowa uznania skierowano do Teresy Malczewskiej, która od pięciu dekad z ogromnym zaangażowaniem prowadzi zespół.
Święto ludzi, muzyki i pamięci
Jubileusz był nie tylko okazją do wręczenia odznaczeń i nagród, ale przede wszystkim świętem wspólnoty. Były wspomnienia, prezentacja dorobku zespołu, wspólne śpiewanie z przyjaciółmi i zespołem „Chabry”, a także okolicznościowy tort i biesiada trwająca do późnych godzin nocnych.
Pięćdziesiąt lat działalności „Podgórzan” to historia ludzi, którzy ocalili od zapomnienia pieśni, obrzędy i tradycje polskiej wsi. Dzięki ich pasji kultura ludowa nadal żyje, wzrusza i łączy kolejne pokolenia.
na podstawie mirsk.pl
fot. Danuta Wołosecka, Marcel Wilk
